Vech Etmek Ne Demek? Gücün, Yönün ve Kimliğin Siyaseti
Bir Siyaset Bilimcinin Düşüncesi: Güç, Yön ve İnsan
Toplumlar, tarih boyunca güç ilişkileri etrafında şekillendi. Kim yön veriyor, kim yön alıyor; kim karar veriyor, kim boyun eğiyor? Bu sorular, siyaset biliminin özünü oluşturur. Vech etmek kavramı tam da bu bağlamda, yön belirlemek, yüzünü çevirmek, bir istikamete yönelmek anlamlarıyla hem bireyin hem de iktidarın davranış biçimini anlatır.
Türk Dil Kurumu (TDK)’na göre “vech” kelimesi “yüz, yön, cihet” anlamlarına gelir. “Vech etmek” ise bir şeye yönelmek, yüzünü çevirmek, bir tarafa meyletmek anlamındadır. Ancak bu ifade sadece fiziksel bir yönelişi değil; aynı zamanda siyasal, ideolojik ve ahlaki bir tercihi de imler.
İktidarın Yönü: Gücü Kime Çeviriyoruz?
İktidar, her zaman bir yön meselesidir. Kimi zaman yukarıdan aşağıya, kimi zaman çoğunluktan azınlığa doğru akar. Vech etmek, iktidarın yönünü belirleyen bilinçli ya da bilinçsiz bir tercihtir.
Bir hükümetin, bir kurumun veya bir bireyin yüzünü hangi değere çevirdiği, siyasal kimliğini belirler.
Bir iktidar, yüzünü özgürlüğe mi çevirir yoksa otoriteye mi? Halk, yüzünü katılıma mı çevirir yoksa sessiz kabule mi?
Bu sorular, modern siyaset biliminin en temel ikilemlerini yansıtır. Çünkü vech etmek sadece yön değiştirmek değil, bir duruş ilan etmektir.
Kurumlar ve Yönelimin Gücü
Siyasal kurumlar, bireylerin ve toplulukların yönelimlerini şekillendiren görünmez yapılardır. Yasalar, anayasa, medya ve ekonomi politikaları, toplumun “vech ettiği” yeri belirler.
Bir devlet, kurumları aracılığıyla vatandaşlarının yüzünü nereye çevireceğine karar verir. Eğitim sistemi, yüzünü eleştirel düşünceye mi yoksa itaate mi çevirmiştir?
Adalet sistemi, gücü korumaya mı yoksa hakkı savunmaya mı yönelmiştir?
Vech etmek burada kurumsal bir tercih olur — bir rejimin karakterini yansıtır.
Demokratik bir toplum, yüzünü çoğulculuğa döner; otoriter bir sistem ise kendi suretine baktırır.
İdeoloji ve Vech Etmenin Anlamı
İdeolojiler, toplumsal yönelimlerin en güçlü belirleyicileridir. Her ideoloji, bireye “nereye bakacağını” söyler. Liberalizm özgürlüğe, sosyalizm eşitliğe, muhafazakârlık ise düzene bakmayı öğütler.
Vech etmek, bu açıdan ideolojik bir tercih eylemidir.
Ancak modern toplumlarda bu yönelişler giderek karmaşıklaşmıştır. Artık insanlar sadece bir ideolojiye değil, duygularına, kimliklerine, hatta algoritmaların yönlendirdiği trendlere göre yüzünü çevirmektedir.
Bu durum siyasal kimliğin istikrarsızlaşmasına, yönsüzlük ve dağınıklığa yol açmaktadır.
Peki, bir toplum kendi yüzünü kaybederse, kime ya da neye bakar?
Toplumsal Cinsiyet Perspektifi: Yön ve Katılımın Dengesizliği
Siyasetin yönü çoğu zaman erkek merkezli olmuştur. Tarih boyunca “yön veren” özne genellikle erkek iktidar figürleriyle tanımlanmıştır. Erkeklerin güç ve strateji odaklı “vech etme” biçimi, siyasal alanı rekabet ve kontrol ekseninde şekillendirmiştir.
Kadınlar ise, farklı bir yönelimi temsil eder: demokratik katılım ve toplumsal etkileşim odaklı bir “vech etme”.
Kadınların siyasal süreçlere dâhil oluşu, güç kullanımını dönüştürmüştür. “Yön verme” artık sadece emretmek değil, birlikte inşa etmektir.
Toplumun bütün yönlerinin temsil edildiği bir siyaset, sadece adil değil, aynı zamanda sürdürülebilirdir.
Belki de modern siyasetin yeniden sorması gereken soru budur:
“İktidarın yüzü kime dönük?”
Vatandaşlık ve Siyasal Yönelim
Bir vatandaş, devlete veya topluma yüzünü çevirdiğinde, aslında kendi kimliğini inşa eder.
Vech etmek, vatandaşlık bilincinin en temel göstergesidir.
Katılımcı birey, yönünü sorgulamaya; pasif birey ise yönlendirilmeye meyillidir.
Demokrasi, yüzünü birlikte karar almaya çevirenlerin rejimidir. Otoriterlik ise tek bir yüze baktıran sistemdir.
Bu bağlamda “vech etmek”, vatandaşlık etiğinin felsefi temelini oluşturur: nereye bakıyoruz, neden bakıyoruz ve kiminle bakıyoruz?
Sonuç: Yönünü Seçen Toplum
Vech etmek ne demek?
Yalnızca “yüzünü çevirmek” değil; yönünü, tarafını, hatta kaderini belirlemektir.
Siyaset, bir yön verme sanatıdır; toplum ise bu yönü seçen aynadır.
Bir toplumun geleceği, yüzünü geçmişe mi, bugüne mi, yoksa ufka mı çevirdiğine bağlıdır.
Peki biz, bugün hangi yöne bakıyoruz?
Güce mi, hakikate mi, yoksa birbirimize mi?
Cevap, sadece siyaset biliminin değil, insan olmanın da özünü belirler.